Tứ Thánh Quả

Kinh điển mô tả dấu hiệu rõ ràng: (1) không bao giờ phạm 5 Giới sau đó, (2) không còn nghi ngờ về Tam Bảo và Tứ Diệu Đế, (3) không còn tin vào tà kiến và mê tín có khả năng giải thoát. Tuy nhiên, tự xác nhận rất khó vì có xu hướng tự thổi phồng (ngã mạn) hoặc tự đánh giá thấp. Thiền sư có kinh nghiệm thường được hỏi để xác nhận. Dấu hiệu thực tế nhất: không thể phạm 5 Giới dù có cơ hội — không phải vì cố kiềm chế mà vì không còn muốn.

Theravāda nhấn mạnh Thánh Quả không thể mất — đây là điểm phân biệt với nhiều truyền thống khác. Lý do: Thánh Đạo đoạn trừ Kiết Sử tận gốc rễ trong tâm thức, không chỉ đè nén tạm thời. Giống như đã nhổ tận gốc một cái cây — cái cây đó không thể mọc lại từ gốc đã nhổ. Dù có hành xử sai sau đó, Kiết Sử đã đoạn không thể tái phát. Tuy nhiên, vẫn có thể có những bất thiện nghiệp nếu chưa đắc A-la-hán.

Kinh không có con số cố định — tùy thuộc vào Ba La Mật (Pāramitā) đã tích lũy và sự tinh tấn thực hành. Trường hợp nhanh nhất trong kinh: nghe một bài pháp xong là đắc A-la-hán ngay (như Vacchapāla Thera). Thông thường hơn: nhiều đời, nhiều năm. Nhập Lưu bảo đảm sẽ đắc A-la-hán trong tối đa 7 lần tái sinh — theo nghĩa không có giới hạn thời gian trong một đời, nhưng có giới hạn số đời. Mỗi người có "vốn liếng Ba La Mật" khác nhau.

Có cảm giác thể xác (Thọ Sắc) vì thân vẫn còn — nhưng không có Thọ Tâm tương ứng. Ví dụ: nếu bị kim châm, A-la-hán vẫn cảm đau vật lý nhưng không có "phản ứng tâm lý" như bực bội, lo lắng, hay muốn tránh. Có Hỷ (Mudita) và Bi (Karuṇā) nhưng không phải dạng cảm xúc dao động — là trạng thái nền bền vững, không phải "lên xuống." Kinh mô tả A-la-hán là "người không bị gió đời lay động: lợi/suy/tiếng tốt/tiếng xấu/khen/chê/vui/khổ."